24 FPS: Tốc độ khung hình tiêu chuẩn của ngành điện ảnh

Khi nhắc đến “chất điện ảnh”, nhiều người sẽ nghĩ đến màu phim, ánh sáng hay bố cục khung hình, nhưng tốc độ khung hình cũng đóng vai trò không nhỏ. 24 FPS là lựa chọn phổ biến trong làm phim, tạo nên nhịp chuyển động tự nhiên và cảm xúc, mang đến chiều sâu trong từng thước phim. Chính nhịp chuyển động vừa đủ này đã góp phần tạo nên cảm giác “chất phim” mà chúng ta thường gọi là “cinematic”.

24 FPS là gì?

24 FPS (24 Frames Per Second) là tốc độ khung hình trong đó mỗi giây hình ảnh được tạo thành từ 24 khung hình liên tiếp. Đây là tốc độ khung hình tiêu chuẩn và phổ biến nhất trong ngành điện ảnh, được sử dụng rộng rãi trong cả phim chiếu rạp và các tác phẩm mang phong cách cinematic.

24 FPS là tốc độ khung hình được sử dụng khi quay phim điện ảnh, phim truyền hình 

Để dễ hình dung, phong cách cinematic trong điện ảnh thường mang đến cảm giác hình ảnh giàu chất thơ, không quá sắc và “thật” như truyền hình hay TVC quảng cáo. Thay vào đó, khung hình được xây dựng có chiều sâu, đủ mềm để khơi gợi cảm xúc, giúp khán giả tập trung vào câu chuyện và tâm trạng nhân vật hơn là chi tiết thực tế. Chính vì vậy, các bộ phim chiếu rạp thường tạo ấn tượng mạnh và cảm giác choáng ngợp hơn khi xem trên TV, dù nội dung hoàn toàn giống nhau.

Trong ngôn ngữ điện ảnh, 24 FPS giúp chuyển động trông tự nhiên, có độ nhòe vừa phải (motion blur), tạo cảm giác chân thực nhưng vẫn giữ được chiều sâu cảm xúc. Chính đặc điểm này khiến 24 FPS không chỉ là một thông số kỹ thuật, mà còn trở thành một phần của cách kể chuyện bằng hình ảnh, góp phần định hình “chất phim” mà khán giả thường thấy.

Vì sao điện ảnh chọn 24 FPS

Trong kỹ thuật quay video hiện tại có thể cài đặt nhiều thông số FPS phổ biến như 24 FPS, 60 FPS HAY 120 FPS. Việc lựa chọn thông số nào còn phụ thuộc vào các yếu tố như thiết bị, mục đích quay, nhu cầu sử dụng. Tuy nhiên với riêng với 24 FPS đã trở thành tốc độ khung hình đã trở thành “chuẩn vàng” của điện ảnh trong suốt gần một thế kỷ.

Bản chất của 24 FPS tạo ra khung hình với độ nhoè và màu sắc đậm chất “điện ảnh” 

Vậy vì sao điện ảnh lại chọn 24 FPS?

• Cân bằng giữa độ mượt và cảm giác tự nhiên: 24 FPS tạo ra độ nhòe chuyển động (motion blur) vừa phải giữa các khung hình. Chính khoảng “thiếu hụt nhẹ” này khiến não bộ tự động bù trừ chuyển động, giúp hình ảnh trông liền mạch và gần với cách con người cảm nhận chuyển động trong đời sống. Nếu FPS quá cao, chuyển động trở nên quá rõ ràng, làm lộ chi tiết thừa, thiếu chiều sâu dễ phá vỡ cảm xúc theo chất “điện ảnh”.
• Tối ưu chi phí và điều kiện kỹ thuật thời kỳ đầu: Ở giai đoạn đầu của điện ảnh, tốc độ được lựa chọn là 16 FPS, tuy nhiên khung hình lại rất chậm và không có âm thanh. Khi điện ảnh bước sang giai đoạn phim có tiếng, tốc độ khung hình phải đủ cao để âm thanh được tái tạo ổn định, không méo hay giật. 24 FPS được lựa chọn vì đây là mức tối thiểu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, đồng thời giúp tiết kiệm phim nhựa, chi phí sản xuất và thời gian xử lý thời điểm bấy giờ.
• Hình thành thói quen thị giác của khán giả: Trải qua nhiều thập kỷ, khán giả đã quen với nhịp chuyển động của phim ở 24 FPS, từ đó vô thức xem đây là chuẩn mực của “chất điện ảnh”. Khi xem một nội dung ở FPS cao hơn, não bộ dễ liên tưởng đến truyền hình, video hậu trường hoặc nội dung đời thực, thay vì một tác phẩm điện ảnh mang tính kể chuyện.

Ảnh hưởng thẩm mỹ của 24 FPS trong ngôn ngữ điện ảnh

Bên cạnh vai trò kỹ thuật, 24 FPS còn ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị thẩm mỹ của hình ảnh điện ảnh. Tốc độ khung hình này góp phần định hình nhịp chuyển động, cảm xúc thị giác và cách câu chuyện được truyền tải đến người xem.

• Tăng chiều sâu cảm xúc cho cảnh quay: Ở 24 FPS, chuyển động không quá mượt mà, tạo cảm giác chậm rãi và có nhịp điệu. Điều này đặc biệt hiệu quả trong các cảnh đối thoại, tâm lý, drama, nơi cảm xúc nhân vật quan trọng hơn hành động.
• Giữ khoảng cách vừa đủ với “đời thực”: Nếu 60 FPS tạo ra hình ảnh quá sắc và quá thật thì 24 FPS tạo ra một lớp “khoảng cách nghệ thuật”. Khoảng cách này giúp khán giả đắm chìm vào câu chuyện, thay vì bị phân tâm bởi chi tiết kỹ thuật hay cảm giác như đang xem đời sống thực tế.
• Phục vụ kể chuyện hơn là phô diễn kỹ thuật: Trong ngôn ngữ điện ảnh, hình ảnh không cần phải hoàn hảo về mặt kỹ thuật, mà cần đúng về mặt cảm xúc. 24 FPS hỗ trợ đạo diễn và quay phim kiểm soát nhịp kể, ánh sáng, chuyển động máy và diễn xuất, từ đó dẫn dắt cảm xúc người xem một cách tinh tế hơn.

Một số lưu ý khi quay 24 FPS

24 FPS thường được ứng dụng trong các dạng video mang tính kể chuyện và cảm xúc cao như phim điện ảnh, phim ngắn, TV series, video cinematic, phim quảng cáo thiên về cảm xúc và video nghệ thuật. Thực tế bạn hoàn toàn có thể cài đặt và quay video 24 FPS trên điện thoại hiện nay để tạo ra các thước phim “nghệ” hơn cho các nội dung trên nền tảng mạng xã hội.

Bạn hoàn toàn có thể quay video 24 FPS trên điện thoại để có thước phim điện ảnh hơn 

Một số lưu ý khi quay video với tốc độ khung hình 24 FPS

• Tránh chuyển động máy quá nhanh: Với 24 FPS, các động tác máy như pan, tilt gấp hoặc lia máy đột ngột rất dễ gây giật hình (motion judder) khiên hình ảnh bị khựng, chuyển động kém mượt mà. Nên dùng thêm trippod, gimbal để đảm bảo chuyển động mượt và trơn tru hơn.
• Giữ tốc độ màn trập phù hợp: Khi quay 24 FPS, shutter speed (tốc độ màn trập) nên đặt khoảng 1/48s–1/50s để tạo độ nhòe chuyển động tự nhiên đúng chất điện ảnh. Shutter quá cao khiến ảnh quá nét, mất chất “phim” trong khi quá thấp khiến hình ảnh mờ nhoè kém chất lượng.
• Kiểm soát ánh sáng cẩn thận: Do không thể tăng shutter (màn trập) quá cao, người quay cần sử dụng ND filter hoặc điều chỉnh ánh sáng để tránh cháy sáng. Hạn chế giảm shutter  để bù sáng vì có thể làm phá vỡ chuyển động điện ảnh trong khung hình.
• Hạn chế cảnh hành động nhanh: 24 FPS không phù hợp với các cảnh chuyển động tốc độ cao, cảnh rượt đuổi vì dễ làm hình ảnh thiếu mượt và gây khó chịu khi xem. Nếu bắt buộc, nên cân nhắc quay 60 FPS rồi xử lý slow motion hoặc các phương án khác khi hậu kỳ
• Giữ FPS đồng nhất trong toàn bộ quy trình: Việc quay, dựng và xuất video đều nên thống nhất ở 24 FPS để đảm bảo chuyển động liền mạch và ổn định. Sai lệch FPS dễ gây giật hình, lệch nhịp chuyển động gây cảm giác khó chịu khi xem.
• Lựa chọn thể loại nội dung phù hợp: 24 FPS phát huy hiệu quả tốt nhất với phim điện ảnh, phim ngắn và video kể chuyện hơn là các nội dung cần độ mượt cao.

4 FPS giống như một “ngôn ngữ mặc định” của điện ảnh, nơi cảm xúc được ưu tiên hơn sự mượt mà tuyệt đối. Nó không khiến hình ảnh quá thật, mà vừa đủ để người xem tin vào câu chuyện đang diễn ra trên màn ảnh. Chính sự tiết chế này đã làm nên bản sắc của 24 FPS và lý do vì sao, dù công nghệ thay đổi, tốc độ khung hình này vẫn luôn giữ một vị trí đặc biệt trong làm phim.