Công việc của trợ lý sản xuất phim gồm những gì?

Bạn muốn bước chân vào ngành sản xuất phim? Đầu tiên bạn cần tìm hiểu công việc của một trợ lý sản xuất phim (PA) gồm những gì, vai trò, kỹ năng cần có và lộ trình để trở thành một PA xuất sắc. Trong bài viết dưới đây, chúng tôi sẽ giúp bạn giải đáp các thắc mắc xoay quanh vấn đề này.

Trợ lý sản xuất phim là ai? Có vai trò gì?

Trợ lý sản xuất phim (PA) là vị trí khởi điểm trong bộ phận sản xuất của một đoàn làm phim, đoàn quay quảng cáo, MV ca nhạc hay chương trình truyền hình. Đúng như tên gọi, nhiệm vụ chính của họ là “trợ lý” và “hỗ trợ” cho tất cả các bộ phận khác, từ đạo diễn, nhà sản xuất, quay phim cho đến bộ phận thiết kế, âm thanh, ánh sáng.

Hãy hình dung đoàn phim là một cơ thể sống, nếu đạo diễn là bộ não, nhà sản xuất là trái tim, thì các PA chính là hệ thống mạch máu, luân chuyển thông tin, năng lượng và nguồn lực đến từng bộ phận, đảm bảo không có mắt xích nào bị đình trệ.

Vai trò của họ có thể được chia thành các nhóm chính để dễ hình dung:

• Trợ lý sản xuất văn phòng (Office PA): Chủ yếu làm việc trong giai đoạn tiền kỳ (trước khi quay) và hậu kỳ (sau khi quay). Công việc của họ mang tính hành chính, giấy tờ như chuẩn bị tài liệu, sắp xếp lịch trình, liên lạc, đặt vé máy bay, khách sạn…
• Trợ lý sản xuất hiện trường (Set PA): Đây là hình ảnh quen thuộc nhất. Họ là những người “chạy việc” trực tiếp trên phim trường trong suốt quá trình quay. Công việc của họ năng động, đa dạng và đòi hỏi thể chất tốt.
• Trợ lý sản xuất hậu kỳ (Post-production PA): Hỗ trợ các công việc trong giai đoạn dựng phim, làm kỹ xảo, âm thanh như vận chuyển ổ cứng, ghi chú, sắp xếp dữ liệu…

Dù ở bất kỳ vai trò nào, mục tiêu cuối cùng của một trợ lý sản xuất phim là giải quyết mọi vấn đề phát sinh, dù là nhỏ nhất, để các thành viên khác có thể tập trung tối đa vào công việc chuyên môn của mình.

Những công việc chính của trợ lý sản xuất phim

Công việc của một trợ lý sản xuất phim vô cùng đa dạng và gần như không có giới hạn. Để có cái nhìn rõ ràng hơn, chúng ta có thể phân chia công việc của họ theo 3 giai đoạn chính của một dự án:

Giai đoạn Tiền kỳ (Pre-production)

Đây là giai đoạn chuẩn bị trước khi bấm máy. Các trợ lý văn phòng sẽ là những người hoạt động tích cực nhất, những công việc kể đến như:

• Công việc giấy tờ: In ấn, photocopy kịch bản, lịch quay (call sheet), danh sách đoàn phim và phân phát cho các thành viên.
• Hỗ trợ văn phòng: Set up văn phòng sản xuất, đảm bảo các thiết bị văn phòng phẩm, máy in, mạng internet luôn sẵn sàng.
• Chạy việc (Running errands): Đây là nhiệm vụ kinh điển. PA sẽ phải di chuyển liên tục để giao nhận tài liệu, lấy đạo cụ, mua vật dụng cần thiết…
• Nghiên cứu và liên lạc: Hỗ trợ tìm kiếm thông tin về địa điểm, diễn viên, hoặc gọi điện xác nhận lịch hẹn, lịch casting.
• Hỗ trợ hậu cần: Giúp đặt đồ ăn, nước uống cho các buổi họp, đặt vé máy bay, khách sạn cho các thành viên ở xa.

Giai đoạn Sản xuất (Production/On Set)

Đây là giai đoạn căng thẳng và bận rộn nhất. Các PA hiện trường sẽ phải hoạt động hết công suất:

• Canh giữ hiện trường (Lock up): Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất là đảm bảo khu vực quay phim được yên tĩnh tuyệt đối. PA sẽ phải ngăn người lạ đi vào khung hình, yêu cầu mọi người giữ im lặng khi có lệnh “Diễn!”.
• Truyền đạt thông tin: Liên tục sử dụng bộ đàm để truyền lệnh từ đạo diễn, phó đạo diễn (AD), và nhà sản xuất đến các bộ phận và diễn viên.
• Hỗ trợ diễn viên: Gọi diễn viên ra set quay khi đến cảnh, đảm bảo họ có đủ nước uống, kịch bản, và các nhu yếu phẩm cần thiết.
• Quản lý diễn viên quần chúng (Extras): Hướng dẫn, sắp xếp vị trí và quản lý diễn viên quần chúng trong các cảnh quay đông người.
• Phân phát tài liệu: Đảm bảo mọi người trong đoàn đều nhận được lịch quay và các tài liệu liên quan mỗi ngày.
• Giữ gìn trật tự: Trợ lý sẽ hỗ trợ dọn dẹp, đảm bảo cho khu vực làm việc luôn trong trạng thái gọn gàng, sạch sẽ, an toàn.
• Là “cánh tay nối dài”: Sẵn sàng hỗ trợ bất kỳ bộ phận nào khi họ cần thêm người, từ việc giúp tổ ánh sáng kéo dây điện, giúp tổ thiết kế sắp đặt đạo cụ, cho đến giúp tổ máy quay di chuyển thiết bị.
• Công việc “không tên” khác: Mua cà phê, đồ ăn vặt, pin, hoặc bất kỳ vật dụng nào phát sinh đột xuất trên phim trường.

Giai đoạn Hậu kỳ (Post-production)

Sau khi đóng máy, công việc của trợ lý sản xuất phim vẫn chưa kết thúc. Họ sẽ phải:

• Thu dọn: Giúp thu dọn văn phòng sản xuất, trả lại các thiết bị, đạo cụ đã thuê.
• Vận chuyển dữ liệu: Vận chuyển các ổ cứng chứa dữ liệu quay từ hiện trường đến phòng dựng một cách an toàn.
• Hỗ trợ giấy tờ: Giúp hoàn thành các thủ tục giấy tờ cuối cùng, tổng hợp hóa đơn, chứng từ.
• Hỗ trợ phòng dựng: Đôi khi PA sẽ hỗ trợ các công việc đơn giản tại phòng dựng như ghi chép, sắp xếp các file dữ liệu.

Tuỳ theo mỗi dự án mà công việc của trợ lý sẽ nhiều hay ít. Nếu muốn làm công việc này, bạn phải chuẩn bị tinh thần không ngại việc. Có những dự án bắt buộc bạn phải vận động xuyên suốt, có khi là không có thời gian ngủ. Hoặc cũng có những dự án nhẹ nhàng hơn, bạn chỉ cần làm các công việc cơ bản mà không quá bận rộn. Tuy nhiên hãy trang bị cho mình những kiến thức đủ, chuẩn để có thể linh hoạt xử lý tình huống trong quá trình làm việc.

Ai có thể làm trợ lý sản xuất phim?

Đây là vị trí không yêu cầu kinh nghiệm chuyên môn cao, nhưng không phải ai cũng phù hợp. Nó đòi hỏi một tập hợp các phẩm chất và thái độ rất đặc thù. Dưới đây là những yêu cầu cơ bản để trở thành một trợ lý sản xuất phim chuyên nghiệp:

• Yêu cầu về bằng cấp: Bằng cấp không phải là yếu tố bắt buộc. Tuy nhiên, nếu bạn tốt nghiệp từ các ngành như Báo chí, Truyền thông Đa phương tiện, Sân khấu Điện ảnh, Đạo diễn, Quay phim… đó sẽ là một lợi thế rất lớn. Kiến thức nền tảng sẽ giúp bạn hòa nhập nhanh hơn.
• Yêu cầu về kinh nghiệm: Bạn không cần kinh nghiệm làm phim chuyên nghiệp, nhưng kinh nghiệm tham gia các dự án phim sinh viên, các sự kiện, làm tình nguyện viên… sẽ giúp CV của bạn nổi bật. Điều nhà tuyển dụng tìm kiếm là sự năng nổ và tinh thần ham học hỏi.
• Yêu cầu về phẩm chất: Bạn phải có đam mê mãnh liệt với nghề, bởi đây là công việc khá vất vả. Bên cạnh đó bạn cũng cần có sức khoẻ tốt, cơ thể dẻo dai, linh hoạt, có tinh thần “lăn xả” hết mình, không ngại bất kỳ công việc nào khi được giao. Tuy nhiên hãy nhớ luôn khiêm tốn, có sự cầu thị để phát triển chuyên môn, kinh nghiệm của bản thân.

Những yếu tố giúp bạn trở thành một PA xuất sắc

Làm một PA đã khó, trở thành một PA xuất sắc mà ai cũng muốn làm việc cùng lại càng khó hơn. Đây không chỉ là công việc, mà còn là cơ hội để bạn thể hiện giá trị và xây dựng sự nghiệp. Dưới đây là những yếu tố then chốt:

• Tinh thần chủ động (Proactive): Đây là phẩm chất vàng của một PA giỏi. Đừng chờ được giao việc. Hãy quan sát và dự đoán nhu cầu của mọi người. Thấy chai nước của đạo diễn sắp cạn? Hãy mang đến một chai mới. Thấy trời sắp mưa? Hãy chuẩn bị sẵn ô và áo mưa. Sự chủ động này sẽ khiến bạn trở nên vô giá.
• Kỹ năng giao tiếp xuất sắc: Bạn là trung tâm thông tin của đoàn phim. Hãy học cách lắng nghe cẩn thận, truyền đạt thông tin một cách ngắn gọn, rõ ràng và chính xác. Sử dụng bộ đàm thành thạo là một kỹ năng bắt buộc.
• Thái độ tích cực và khả năng giải quyết vấn đề: Phim trường luôn đầy rẫy các vấn đề phát sinh. Thay vì phàn nàn “Có vấn đề rồi”, hãy mang đến giải pháp “Có vấn đề, và đây là cách chúng ta có thể giải quyết nó”. Một thái độ tích cực có sức lan tỏa và giúp duy trì tinh thần của cả đoàn.
• Kỹ năng tổ chức và quản lý thời gian: Bạn sẽ phải làm hàng chục việc cùng một lúc. Hãy học cách sắp xếp thứ tự ưu tiên, ghi chú cẩn thận và quản lý thời gian hiệu quả để không bỏ sót bất kỳ nhiệm vụ nào.
• Sự tinh ý và óc quan sát: Hãy để ý đến những chi tiết nhỏ nhất. Một đạo cụ đặt sai vị trí, một tiếng ồn lạ có thể ảnh hưởng đến cảnh quay… Khả năng phát hiện những vấn đề tiềm ẩn trước khi chúng xảy ra sẽ giúp bạn ghi điểm rất lớn.
• Xây dựng mạng lưới quan hệ (Networking): Hãy nhớ rằng, mỗi ngày đi làm là một ngày phỏng vấn cho công việc tiếp theo. Hãy luôn chuyên nghiệp, thân thiện và đáng tin cậy. Mối quan hệ tốt với các thành viên trong đoàn sẽ mở ra cho bạn nhiều cơ hội quý giá trong tương lai.

Công việc của một trợ lý sản xuất phim chắc chắn không hề hào nhoáng. Đó là một công việc đòi hỏi sự hy sinh, kiên nhẫn và một tinh thần thép. Tuy nhiên, những gì bạn nhận lại là vô giá: kiến thức thực chiến về mọi khía cạnh của ngành làm phim, những mối quan hệ quý báu và một nền tảng vững chắc để vươn tới những vị trí cao hơn như Quản lý sản xuất, Phó đạo diễn, hay thậm chí là Nhà sản xuất.