Tìm hiểu các kỹ thuật dựng phim được dùng phổ biến

Kỹ thuật dựng phim không chỉ đơn thuần là việc cắt ghép các đoạn clip thô lại với nhau mà đó là sự sáng tạo nên nhịp điệu và cảm xúc. Một editor giỏi có thể biến những thước phim bình thường thành một tác phẩm nghệ thuật lay động lòng người thông qua việc sắp xếp thời gian và không gian. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn các kỹ thuật được sử dụng phổ biến nhất.

Tìm hiểu các kỹ thuật dựng phim cơ bản được sử dụng phổ biến

Các kiểu cắt cơ bản

Cắt (Cut) là thao tác cơ bản nhất nhưng lại có sức mạnh thay đổi hoàn toàn mạch cảm xúc của câu chuyện. Dưới đây là những kiểu cắt mà bất kỳ ai học kỹ thuật dựng phim cũng cần thành thạo:

• Hard Cut (Cắt thẳng): Đây là cách nối hai cảnh quay lại với nhau một cách trực tiếp mà không dùng hiệu ứng chuyển cảnh. Nó tạo ra sự thay đổi không gian hoặc thời gian tức thì, giúp nhịp phim nhanh và rõ ràng.
• Jump Cut (Cắt nhảy): Kỹ thuật cắt giữa hai cảnh quay có cùng góc máy và chủ thể nhưng thời gian có sự gián đoạn nhỏ. Đây là kỹ thuật dùng để thể hiện sự trôi qua của thời gian một cách gấp gáp hoặc lột tả sự bối rối, bất ổn của nhân vật.
• Match Cut (Cắt đồng nhất): Kết nối hai cảnh quay có sự tương đồng về hình dáng, màu sắc hoặc hành động. Ví dụ: Chuyển từ hình ảnh một bánh xe đang quay sang một chiếc đồng hồ đang chạy. Đây là đỉnh cao của sự sáng tạo trong dựng phim, tạo ra sự liên tưởng mạnh mẽ cho khán giả.
• Cutting on Action (Cắt theo hành động): Biên tập viên cắt ngay khi nhân vật đang thực hiện một hành động (như mở cửa, đấm, nhảy). Việc cắt giữa chừng hành động giúp cú chuyển cảnh trở nên mượt mà trong mắt người xem.

Có nhiều cách cắt cảnh khi edit video thô

Kỹ thuật dựng phim về âm thanh

Âm thanh chiếm 50% thành công của một bộ phim. Trong kỹ thuật dựng phim chuyên nghiệp, việc sử dụng âm thanh để dẫn dắt hình ảnh là điều bắt buộc để tránh cảm giác bị khựng giữa các cảnh quay:

• J-Cut (Âm thanh đi trước): Khán giả nghe thấy âm thanh của cảnh sau trong khi hình ảnh của cảnh trước vẫn đang hiển thị. Thường dùng để chuẩn bị tâm lý cho người xem về một sự thay đổi không gian sắp tới (ví dụ: nghe thấy tiếng sóng biển trước khi nhân vật bước ra bãi cát).
• L-Cut (Hình ảnh đi trước): Hình ảnh đã chuyển sang cảnh mới nhưng âm thanh của cảnh trước đó vẫn còn kéo dài thêm một vài giây. Rất phổ biến trong các đoạn đối thoại. Thay vì chỉ nhìn người đang nói, L-Cut cho phép chúng ta nhìn thấy phản ứng của người nghe trong khi vẫn nghe thấy giọng của người nói, giúp cuộc hội thoại trở nên tự nhiên và sâu sắc hơn.
• Ý nghĩa: Cả J-Cut và L-Cut đều giúp xóa nhòa ranh giới giữa các cú cắt hình ảnh, tạo ra một dòng chảy âm thanh liên tục, giúp người xem không bị gián đoạn cảm xúc.

Kỹ thuật dựng phim theo nhịp điệu

Một biên tập giỏi phải biết khi nào nên để cảnh quay kéo dài và khi nào nên cắt nhanh để điều khiển nhịp tim của khán giả:

• Dựng phim nhanh (Fast Cutting): Sử dụng nhiều cảnh quay ngắn nối tiếp nhau. Kỹ thuật này thường dùng trong các phân đoạn hành động, rượt đuổi hoặc khi muốn tạo ra sự căng thẳng, hào hứng tột độ.
• Dựng phim chậm (Slow Cutting): Để các cảnh quay kéo dài, thường kết hợp với các cú chuyển cảnh mờ dần (Dissolve). Kỹ thuật này phù hợp với các phim tâm lý, lãng mạn hoặc những khoảnh khắc cần sự suy tư, lắng đọng.
• Dựng phim theo nhạc (Editing to the Beat): Đây là kỹ thuật dựng phim cốt lõi cho MV ca nhạc và trailer. Việc đặt các điểm cắt vào đúng nốt nhấn của bản nhạc tạo ra sự thỏa mãn cực lớn về mặt thị giác và thính giác cho người xem.
• Sự cân bằng: Nhịp điệu không nên đều đều từ đầu đến cuối. Một bộ phim hay cần có những đoạn dồn dập xen kẽ những khoảng lặng để khán giả cảm nhận thông điệp.

Kỹ thuật dựng phim Montage

Montage là một trong những kỹ thuật dựng phim quan trọng nhất để truyền tải một lượng lớn thông tin trong thời gian ngắn nhất. Montage là một chuỗi các cảnh quay ngắn được sắp xếp theo một trình tự logic để tóm tắt một quá trình phát triển của nhân vật hoặc sự việc.

Cách thực hiện:

• Chọn các cảnh quay mang tính biểu tượng nhất cho từng giai đoạn.
• Sử dụng âm nhạc có tính thúc đẩy hoặc truyền cảm hứng để kết nối các cảnh.
• Sử dụng các hiệu ứng chuyển cảnh như Wipe hoặc Dissolve để tăng tính liên kết.

Lợi ích: Giúp đẩy nhanh tiến độ câu chuyện mà không làm người xem cảm thấy bị đứt quãng về mặt logic.

Nắm vững các kỹ thuật dựng phim biến thước phim sinh động, hấp dẫn hơn

Quy tắc dựng phim để đảm bảo sự liền mạch

Sự liền mạch là yếu tố sống còn để khán giả tin vào thế giới mà bạn tạo ra. Khi áp dụng các kỹ thuật dựng phim, bạn phải tuyệt đối tuân thủ các quy tắc sau:

• Quy tắc 180 độ: Đảm bảo trục hành động giữa hai nhân vật không bị thay đổi. Nếu bạn cắt mà làm nhân vật bên trái nhảy sang bên phải, khán giả sẽ bị mất phương hướng ngay lập tức.
• Quy tắc 30 độ: Khi cắt giữa hai cảnh quay của cùng một chủ thể, góc máy cần phải thay đổi ít nhất 30 độ. Nếu thay đổi quá ít, nó sẽ tạo ra lỗi Jump Cut ngoài ý muốn, gây cảm giác hình ảnh bị giật.
• Sự đồng nhất về hướng nhìn (Eye-line Match): Nếu nhân vật A nhìn sang phải ở cảnh 1, thì ở cảnh 2, nhân vật B hoặc vật thể họ đang nhìn phải xuất hiện ở vị trí tương ứng để tạo cảm giác họ đang thực sự nhìn nhau.
• Đồng nhất về hành động: Nếu ở cảnh toàn nhân vật đang cầm cốc bằng tay trái, thì ở cảnh cận, chiếc cốc vẫn phải nằm ở tay trái. Editor phải soi xét cực kỹ để loại bỏ các lỗi raccord (sai lệch bối cảnh/hành động).

Kỹ thuật hậu kỳ về màu sắc và kỹ xảo

Trong giai đoạn kỹ thuật dựng phim hiện đại, việc xử lý màu sắc và kỹ xảo đã trở thành một phần không thể tách rời của quá trình biên tập:

• Color Correction (Chỉnh màu cơ bản): Đây là bước kỹ thuật để đảm bảo tất cả các cảnh quay có độ sáng, độ tương phản và màu sắc đồng nhất. Nó giúp sửa các lỗi phơi sáng khi quay.
• Color Grading (Chỉnh màu nghệ thuật): Đây là bước tạo ra mood cho phim. Ví dụ: Tông màu xanh lạnh cho phim khoa học viễn tưởng, tông vàng ấm cho phim gia đình. Màu sắc giúp kể chuyện một cách thầm lặng nhưng đầy uy lực.
• Invisible VFX (Kỹ xảo vô hình): Dựng phim đôi khi bao gồm cả việc xóa đi những chi tiết thừa (như rác, micro lọt vào khung hình) hoặc thay thế phông nền xanh. Những kỹ xảo này giúp khung hình trở nên hoàn hảo hơn mà người xem không hề nhận ra.
• Chèn Text và Motion Graphics: Đặc biệt quan trọng đối với video marketing và vlog. Việc chèn chữ đúng lúc, đúng chỗ giúp nhấn mạnh thông tin và tăng tính chuyên nghiệp cho video.

Các phần mềm hỗ trợ kỹ thuật dựng phim phổ biến 2026

Công cụ tốt sẽ giúp bạn thực hiện các kỹ thuật dựng phim một cách nhanh chóng và sáng tạo hơn.

• Adobe Premiere Pro: Phần mềm với hệ sinh thái Adobe mạnh mẽ, phù hợp cho mọi nhu cầu từ cá nhân đến chuyên nghiệp.
• DaVinci Resolve: Đây là phần mềm được các đoàn làm phim điện ảnh ưu tiên hàng đầu nhờ bộ công cụ hậu kỳ màu sắc và âm thanh Fairlight cực đỉnh.
• Final Cut Pro: Sự lựa chọn tối ưu cho người dùng macOS nhờ tốc độ render cực nhanh và giao diện Magnetic Timeline độc đáo.
• CapCut (PC & Mobile): Dành cho những nội dung ngắn, nhanh trên TikTok/Shorts. Dù đơn giản nhưng CapCut cung cấp rất nhiều hiệu ứng chuyển cảnh thông minh giúp người dùng thực hiện các kỹ thuật dựng phim cơ bản một cách dễ dàng.

Dựng phim trên các phần mềm hỗ trợ

Những lỗi sai cần tránh để nâng cao kỹ thuật dựng phim

Để trở thành một Editor chuyên nghiệp, bạn cần tránh những sai lầm sau:

• Lạm dụng quá nhiều hiệu ứng chuyển cảnh (Transition): Sử dụng quá nhiều hiệu ứng xoay tròn, biến mất sẽ làm người xem chóng mặt và làm mất đi giá trị của nội dung. Hãy ưu tiên những cú cắt thẳng (Hard Cut) sạch sẽ.
• Cắt không đúng nhịp (Bad Timing): Cắt quá sớm khi nhân vật chưa dứt lời hoặc để cảnh quá dài khi hành động đã kết thúc sẽ phá hỏng nhịp điệu của phim.
• Bỏ qua âm thanh nền (Ambient Sound): Việc để video có những khoảng lặng tuyệt đối khi chuyển cảnh sẽ làm mất tính chân thực. Hãy luôn có một lớp âm thanh nền xuyên suốt để kết nối các cảnh quay.
• Không chú trọng vào việc lưu trữ (Project Management): Một kỹ thuật dựng phim giỏi bắt đầu từ việc sắp xếp file khoa học. Nếu bạn không quản lý tốt dữ liệu, bạn sẽ mất rất nhiều thời gian để tìm kiếm và sửa lỗi sau này.

Thành thạo kỹ thuật dựng phim mang lại nhiều lợi ích, giúp dự án hiệu quả hơn. Mỗi cú cắt, mỗi lớp màu hay một đoạn âm thanh được đặt đúng chỗ đều là một viên gạch xây nên thành công của tác phẩm. Hãy bắt đầu bằng việc nắm vững những quy tắc cơ bản, sau đó đừng ngần ngại phá vỡ chúng để tạo ra phong cách riêng cho mình. Hãy nhớ rằng kỹ thuật chỉ là công cụ, tâm hồn của bộ phim nằm ở cách bạn kể câu chuyện đó như thế nào.