Hướng dẫn áp dụng quy tắc 1/3 trong quay phim hiệu quả

Quy tắc 1/3 trong quay phim là gì? Việc tìm hiểu và nắm rõ khái niệm giúp bạn thực hành quay phim hiệu quả hơn. Right Media sẽ giúp bạn giải mã các thắc mắc xoay quanh vấn đề này, cùng tìm hiểu ngay quy tắc 1/3 qua nội dung bên dưới đây.

Giải mã khái niệm quy tắc 1/3 trong quay phim

Quy tắc 1/3 trong quay phim là một nguyên tắc cơ bản về bố cục, giúp bạn sắp xếp các yếu tố trong khung hình một cách hài hòa và tự nhiên. Rất nhiều người bắt đầu quay phim nhưng vẫn chưa thật sự nắm rõ khái niệm và quy cách thực hành sao cho chuẩn. Điều này gây ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng video.

Để dễ hiểu hơn, với chiếc điện thoại thông minh hiện nay, bạn có thể mở tính năng canh chỉnh khung hình của mình chia thành 9 phần bằng nhau bởi hai đường kẻ ngang và hai đường kẻ dọc song song, cắt nhau tại 4 điểm. Những đường kẻ và điểm giao cắt này chính là “khuôn vàng thước ngọc” để bạn sắp đặt chủ thể của mình.

Lúc này, thay vì đặt chủ thể chính ngay chính giữa khung hình – một lỗi phổ biến của người mới bắt đầu khiến cho cảnh quay trở nên tĩnh và thiếu chiều sâu. Quy tắc 1/3 trong quay phim gợi ý bạn nên đặt những yếu tố quan trọng dọc theo các đường kẻ hoặc tại các điểm giao cắt hay còn gọi là “điểm mạnh”.

• Các đường kẻ (Lines): Dùng để căn chỉnh các yếu tố như đường chân trời, các tòa nhà, hoặc bất kỳ đường thẳng nào trong cảnh quay của bạn.
• Các điểm giao cắt (Intersections/Power Points): Đây là những vị trí “đắc địa” để đặt chủ thể chính hoặc các chi tiết quan trọng nhất trong cảnh quay. Mắt người xem có xu hướng tự nhiên bị thu hút vào những điểm này.

Như vậy, hiểu một cách đơn giản, việc áp dụng quy tắc 1/3 giúp bạn dễ dàng tạo ra một bố cục cân bằng và dễ chịu hơn cho mắt người xem, khiến thước phim của bạn trông chuyên nghiệp và có chủ đích hơn.

Vai trò của quy tắc 1/3 trong quay phim là gì?

Bạn có bao giờ thắc mắc, tại sao chỉ một sự thay đổi nhỏ trong vị trí đặt chủ thể lại có thể tạo ra sự khác biệt lớn đến vậy? Quy tắc 1/3 trong quay phim đóng vai trò vô cùng quan trọng, không chỉ về mặt thẩm mỹ mà còn về khả năng kể chuyện. Những lợi ích mà nó mang lại kể đến như:

• Tạo sự cân bằng và hài hòa cho khung hình: Bằng cách đặt chủ thể lệch khỏi trung tâm, bạn tạo ra một không gian âm ở phía đối diện, giúp khung hình trở nên cân đối và hài hòa hơn. Sự bất đối xứng có chủ đích này lại tạo ra một sự cân bằng thị giác thú vị, tránh cảm giác cứng nhắc, nhàm chán.
• Hướng dẫn ánh mắt người xem: Mắt người có xu hướng tự nhiên quét qua một hình ảnh thay vì chỉ tập trung vào một điểm. Khi bạn đặt chủ thể tại một trong các điểm mạnh, bạn đang chủ động dẫn dắt ánh mắt của khán giả. Họ sẽ nhìn vào chủ thể trước, sau đó khám phá phần còn lại của khung hình, tạo ra một trải nghiệm xem tự nhiên và lôi cuốn.
• Tăng chiều sâu và không gian cho cảnh quay: Việc đặt chủ thể lệch tâm tạo ra cảm giác về không gian và chiều sâu. Khán giả có thể cảm nhận được môi trường xung quanh chủ thể, giúp cảnh quay trở nên sống động và có bối cảnh rõ ràng hơn. Đặc biệt trong các cảnh quay phong cảnh, việc áp dụng quy tắc 1/3 trong quay phim bằng cách đặt đường chân trời ở đường kẻ 1/3 trên hoặc dưới sẽ tạo ra cảm giác không gian bao la, hùng vĩ.
• Tạo ra sự kịch tính và năng động: Một bố cục tuân theo quy tắc 1/3 thường mang lại cảm giác năng động và có “chuyển động” hơn so với bố cục trung tâm. Nó cho phép chủ thể “nhìn” hoặc “di chuyển” vào khoảng không gian trống trong khung hình, tạo ra sự mong đợi và kịch tính cho người xem.
• Nâng cao tính chuyên nghiệp: Đây là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất để phân biệt một video được quay có chủ đích và một video nghiệp dư. Việc áp dụng thành thạo quy tắc này cho thấy bạn có sự hiểu biết về ngôn ngữ hình ảnh và bố cục, giúp tác phẩm của bạn được đánh giá cao hơn.

Hướng dẫn áp dụng quy tắc 1/3 trong quay phim

Lý thuyết là vậy, nhưng làm thế nào để áp dụng quy tắc 1/3 trong quay phim một cách hiệu quả trong thực tế? Hầu hết các máy ảnh kỹ thuật số, máy quay và thậm chí cả điện thoại thông minh ngày nay đều có tùy chọn bật “lưới” (grid) để hỗ trợ bạn. Hãy bật tính năng này lên và bắt đầu thực hành:

1. Đặt chủ thể vào các điểm mạnh:

Đây là cách áp dụng phổ biến và hiệu quả nhất. Thay vì đặt nhân vật hay vật thể chính vào giữa, hãy căn chỉnh để họ nằm ở một trong bốn điểm giao cắt.

• Khi quay phỏng vấn hoặc chân dung: Đặt mắt của nhân vật vào một trong hai điểm mạnh phía trên. Điều này không chỉ tạo ra bố cục đẹp mà còn giúp khán giả kết nối cảm xúc mạnh mẽ hơn với nhân vật. Nếu nhân vật đang nhìn về một phía, hãy chừa một khoảng không gian ở phía họ đang nhìn để tạo cảm giác tự nhiên.
• Khi quay vật thể: Đặt chi tiết quan trọng nhất của vật thể vào điểm mạnh. Ví dụ, nếu bạn quay một bông hoa, hãy đặt nhụy hoa vào điểm giao cắt.

2. Căn chỉnh đường chân trời:

Đây là một lỗi sai kinh điển mà nhiều người mới mắc phải: đặt đường chân trời ngay chính giữa khung hình, chia đôi cảnh quay một cách nhàm chán. Với quy tắc 1/3 trong quay phim, bạn có hai lựa chọn tốt hơn:

• Đặt đường chân trời ở đường kẻ 1/3 dưới: Khi bạn muốn nhấn mạnh vào bầu trời. Ví dụ như một cảnh hoàng hôn rực rỡ hay một bầu trời đầy mây ấn tượng.
• Đặt đường chân trời ở đường kẻ 1/3 trên: Khi bạn muốn tập trung vào tiền cảnh. Ví dụ như một bãi biển trải dài, một cánh đồng hoa hay một con đường quanh co.

3. Kết hợp với các yếu tố khác trong khung hình:

Quy tắc 1/3 sẽ phát huy hiệu quả tối đa khi được kết hợp với các yếu tố khác như:

• Đường dẫn (Leading Lines): Sử dụng các đường tự nhiên trong cảnh quay (con đường, hàng rào, dòng sông…) để dẫn dắt mắt người xem đến chủ thể, vốn đã được đặt ở một điểm mạnh.
• Không gian chuyển động (Motion Space): Khi quay một chủ thể đang di chuyển (người đi bộ, xe đang chạy), hãy luôn chừa một khoảng không gian ở phía trước hướng di chuyển của họ. Điều này tạo cảm giác chủ thể có “chỗ để đi”, giúp cảnh quay mượt mà và dễ chịu hơn.

Một số lưu ý khi áp dụng quy tắc 1/3 cho người mới

Mặc dù là một công cụ cực kỳ hữu ích, quy tắc 1/3 trong quay phim không phải là một định luật bất biến. Đôi khi, việc phá vỡ quy tắc lại tạo ra những hiệu ứng hình ảnh độc đáo và mạnh mẽ. Một vài lưu ý dành cho bạn:

• Hiểu khi nào nên phá vỡ quy tắc: Khi bạn muốn nhấn mạnh vào sự đối xứng, cân bằng tuyệt đối hoặc sự trang nghiêm, việc đặt chủ thể ngay chính giữa lại là lựa chọn tốt nhất. Đôi khi, mục đích của đạo diễn là làm cho khán giả cảm thấy không thoải mái. Việc cố tình phá vỡ các quy tắc bố cục, chẳng hạn như đặt chủ thể quá sát mép khung hình, có thể phục vụ cho ý đồ nghệ thuật này.
• Quy tắc chỉ là kim chỉ nam, không phải là luật lệ: Đừng quá cứng nhắc mà hãy coi lưới 1/3 là một gợi ý để bạn bắt đầu. Đôi khi, đặt chủ thể hơi lệch ra khỏi điểm mạnh một chút lại tạo ra bố cục tự nhiên hơn. Hãy tin vào mắt thẩm mỹ của bạn.
• Luyện tập, luyện tập và luyện tập: Cách tốt nhất để thành thạo quy tắc 1/3 trong quay phim là thực hành liên tục. Hãy bật lưới trên điện thoại của bạn và thử quay mọi thứ xung quanh như một tách cà phê, một người bạn đang nói chuyện, cảnh đường phố… Dần dần, bạn sẽ có thể cảm nhận được bố cục mà không cần đến lưới hỗ trợ.
• Đừng quên câu chuyện: Bố cục đẹp rất quan trọng, nhưng nó phải phục vụ cho câu chuyện bạn muốn kể. Trước khi bấm máy, hãy trả lời câu hỏi: “Bố cục này có giúp truyền tải đúng cảm xúc và thông điệp của cảnh quay không?”.

Tóm lại, quy tắc 1/3 trong quay phim là một trong những kỹ thuật nền tảng và mạnh mẽ nhất mà bất kỳ ai cầm máy quay cũng cần phải nắm vững. Nó không phải là một công thức phức tạp, mà là một nguyên tắc đơn giản giúp bạn sắp xếp các yếu tố trong khung hình một cách có chủ đích, tạo ra những thước phim cân bằng, hấp dẫn và chuyên nghiệp hơn.