FPS là gì? Ý nghĩa, ứng dụng trong quay phim chuyên nghiệp

Trong quay phim và dựng phim, FPS không chỉ là một con số kỹ thuật khô khan mà là yếu tố quyết định cách chuyển động xuất hiện trên màn hình. Từ cảm giác mượt mà của hình ảnh, nhịp điệu chuyển động cho đến phong cách điện ảnh tổng thể, tất cả đều chịu ảnh hưởng trực tiếp từ FPS. Vậy FPS là gì, cùng Right Media tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

FPS là gì?

Khi xem một video hay bộ phim, cảm giác hình ảnh mượt mà hay thiếu tự nhiên, điện ảnh hay đời thường sẽ bị chi phối bởi yếu tố gọi là frame rate. Hiểu đơn giản, Frame rate (tốc độ khung hình) là số lượng khung hình tĩnh được ghi lại hoặc hiển thị trong mỗi giây khi phát video. Thông số này cho biết một giây hình ảnh chuyển động được tạo nên từ bao nhiêu bức hình liên tiếp. Frame rate càng cao thì chuyển động càng mượt; frame rate thấp hơn sẽ tạo cảm giác điện ảnh, tự nhiên hơn.

FPS là đơn vị đo lường của tốc độ khung hình khi quay video 

Đơn vị đo lường của Frame rate chính là FPS (Frames Per Second). FPS cho biết trong 1 giây có bao nhiêu khung hình được ghi lại, chẳng hạn 24 FPS nghĩa là trong 1 giây có 24 khung hình được ghi lại. FPS càng cao thì chuyển động càng mượt, FPS thấp hơn sẽ tạo cảm giác điện ảnh, tự nhiên hơn cho người xem. Đây là yếu tố quyết định chuyển động được tái hiện như thế nào trước mắt người xem, chứ không chỉ nằm ở máy quay xịn hay độ phân giải cao.

Các mức FPS phổ biến trong quay phim

Trong quay phim, việc lựa chọn FPS phù hợp sẽ quyết định trực tiếp đến độ mượt của chuyển động và phong cách hình ảnh của video. Mỗi mức FPS mang một đặc trưng riêng và được sử dụng cho những mục đích khác nhau trong sản xuất hình ảnh.

FPS khác nhau khiến chuyển động trên video thu lại có cảm giác khác nhau 

Cụ thể:

• 16 FPS: Tốc độ khá chậm và hầu như không còn được ứng dụng hiện nay. Tuy nhiên nếu xem các bộ phim trắng đen cũ thời xưa, bạn vẫn có thể bắt gặp các thước phim này, thường là video không tiếng được quay với tốc độ này. 
• 24 FPS: tốc độ khung hình chuẩn điện ảnh, tạo cảm giác chuyển động tự nhiên, chân thật và giàu cảm xúc giống như trải nghiệm bằng mắt thường. Mức FPS này được áp dụng phổ biến cho các dạng phim chiếu rạp, quay TVC quảng cáo, phim ngắn vv..
• 25 FPS: chỉ số này là tốc độ chuẩn truyền hình tại một số nước Châu Âu và Châu Á, thường được sử dụng để quay các chương trình TV và phóng sự.
• 30 FPS: đây là một trong những Frame rate phổ biến cho các video online, livestream trực tiếp, chương trình thể thao vv.. nói chung là các video có xu hướng chuyển động nhanh. Tốc độ khung hình này đảm bảo thu lại các chuyển động lên tục rõ nét và chính xác, có độ chân thực cao. Ngoài ra các video quay bằng điện thoại cũng có thể cài đặt thông số 30FPS khi quay các video hoạt động hay livestream để có chất lượng tốt hơn.
• 60 FPS: Tương tự 30 FPS, tốc độ 50- 60FPS cũng tạo ra hiệu ứng chuyển động mượt mà hơn, phù hợp với thể thao, sự kiện và các cảnh quay có nhiều chuyển động. Tuy nhiên tốc độ khung hình này sẽ thích hợp hơn nếu video cần phát sóng trên màn hình lớn, TV, biển quảng cáo ngoài trời. Với các video cần tạo ra hiệu ứng slow-motion cũng sẽ được quay ở tốc độ này, sau đó mới điều chỉnh về tốc độ 30 FPS hoặc 24 FPS ở giai đoạn hậu kỳ.
• 120 FPS trở lên: chủ yếu dùng để quay slow motion, giúp làm chậm chuyển động một cách mượt mà, không bị vỡ nét, đảm bảo trải nghiệm về mặt thị giác cho người xem. Tốc độ khung hình này thường được ứng dụng nhiều trong các TVC, chẳng hạn cảnh xoá tóc khi quảng cáo dầu gội hoặc các cảnh phim hành động, đuổi bắt vv..

Ý nghĩa của FPS trong quay phim

FPS không đơn thuần là một thông số kỹ thuật, mà là yếu tố trực tiếp quyết định chất lượng video thông qua cách chuyển động và cảm xúc được truyền tải đến người xem. Việc lựa chọn FPS phù hợp giúp hình ảnh trở nên mượt mà, tự nhiên, chân thực như đang trực tiếp trải nghiệm. FPS ảnh hưởng rõ rệt đến nhịp điệu chuyển động, cảm giác thị giác cũng như tính điện ảnh của thước phim, từ đó tác động đến trải nghiệm xem tổng thể.

FPS ảnh hưởng trực tiếp đến độ mượt mà, tự nhiên, chân thực của video 

Bên cạnh đó, FPS còn đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý hậu kỳ, đặc biệt là khả năng làm slow motion, kiểm soát chuyển động nhanh và tối ưu video cho từng nền tảng phát hành khác nhau. Vì vậy, trong quay phim chuyên nghiệp, FPS không chỉ là con số được cài đặt trên máy quay mà là công cụ kể chuyện bằng hình ảnh, giúp nhà quay phim làm chủ phong cách và cảm xúc của tác phẩm.

Nói chung, với bất cứ ai muốn tìm hiểu về quay phim chuyên nghiệp cũng cần học hỏi và tìm hiểu kỹ về các thông số FPS để ứng dụng phù hợp vào từng hoàn cảnh, mục đích, đảm bảo chất lượng video tốt nhất.

Ứng dụng FPS trong quay phim chuyên nghiệp

Trong quay phim, FPS được sử dụng như một công cụ để kiểm soát chuyển động, cảm xúc và phong cách hình ảnh. Tùy vào mục đích sản xuất, FPS sẽ được ứng dụng theo những cách khác nhau nhằm mang lại hiệu quả hình ảnh tối ưu.

• 24 FPS thường được áp dụng cho phim truyện, phim ngắn, TVC và video doanh nghiệp nhằm tạo cảm giác chuyển động tự nhiên, giàu cảm xúc và đậm chất điện ảnh; mức FPS này phù hợp để phát trên rạp chiếu phim, website thương hiệu và các nền tảng video chuyên nghiệp.
• 25 FPS được sử dụng chủ yếu trong các chương trình truyền hình, phóng sự và tin tức với mục đích đảm bảo tính ổn định và tương thích chuẩn phát sóng; mức FPS này phù hợp với hệ thống truyền hình tại Việt Nam và châu Âu.
• 30 FPS thường áp dụng cho video giới thiệu, video marketing, vlog và nội dung sáng tạo số nhằm mang lại hình ảnh rõ ràng, dễ xem; phù hợp để phát hành trên các nền tảng online như YouTube, Facebook và website.
• 50–60 FPS được dùng cho các video có nhiều chuyển động như thể thao, sự kiện, vlog hành động hoặc quay tay, với mục đích tăng độ mượt và giảm hiện tượng giật hình; mức FPS này phù hợp cho YouTube, mạng xã hội và màn hình lớn.
• 120 FPS trở lên chủ yếu được áp dụng để quay slow motion trong quảng cáo, phim nghệ thuật và các cảnh chuyển động nhanh, nhằm làm nổi bật chi tiết và cảm xúc hình ảnh; thường được dựng hậu kỳ và phát hành trên các nền tảng số hoặc trong các dự án trình chiếu chuyên nghiệp.

Một số lưu ý khi cài đặt FPS

Trên thực tế, không chỉ có các loại máy quay phim chuyên nghiệp mà các dòng điện thoại hiện nay cũng cho phép cài đặt tốc độ này khi quay video. Tuy nhiên, không phải cứ cài đặt FPS càng cao là càng tốt mà cần xem xét kỹ nhu cầu, mục đích quay, thiết bị, ánh sáng và có hậu kỳ hay không.

Cài đặt FPS cần phụ thuộc vào nhu cầu, mục đích, không phải càng cao sẽ càng tốt 

Một số vấn đề cần lưu ý khi cài đặt fps khi quay video chuyên nghiệp

• Xác định rõ mục đích quay ngay từ đầu: Cần xác định video dùng để làm gì trước khi cài đặt FPS, chẳng hạn phim điện ảnh, quảng cáo, vlog hay mạng xã hội. Mỗi mục đích sẽ phù hợp với một mức FPS khác nhau, tránh quay FPS cao nhưng không sử dụng đến.
• Không phải FPS càng cao càng tốt: FPS cao giúp hình ảnh mượt hơn nhưng đồng thời yêu cầu ánh sáng nhiều hơn và tạo ra file nặng hơn. Trong nhiều trường hợp, quay 24 hoặc 30 FPS đúng cách sẽ cho hình ảnh đẹp và tự nhiên hơn so với việc cố quay FPS cao.
• Kết hợp FPS với tốc độ màn trập hợp lý: FPS cần đi kèm với shutter speed phù hợp (thường gấp đôi FPS) để chuyển động vẫn tự nhiên. Cài FPS cao nhưng shutter không đúng sẽ khiến hình ảnh bị gắt hoặc thiếu motion blur.
• Cân nhắc điều kiện ánh sáng và thiết bị: Thiết bị không quá mạnh hoặc quay trong môi trường thiếu sáng nên ưu tiên FPS thấp để đảm bảo chất lượng hình ảnh, hạn chế nhiễu và mất chi tiết.
• Đồng bộ FPS trong suốt quá trình quay: Việc thay đổi FPS tùy tiện giữa các cảnh có thể gây khó khăn khi dựng phim. Nên thống nhất FPS ngay từ đầu để hậu kỳ dễ xử lý và hình ảnh liền mạch.
• Chú ý nền tảng phát hành: Mỗi nền tảng có chuẩn FPS khác nhau như truyền hình, mạng xã hội hay rạp chiếu phim. Cài đặt FPS phù hợp ngay từ khâu quay sẽ giúp video hiển thị đúng chuẩn và hạn chế lỗi khi xuất file.

Trong thực tế quay phim, FPS không phải là thông số để “chọn cho xong” mà là quyết định ảnh hưởng xuyên suốt từ lúc bấm máy đến khâu hậu kỳ. FPS không quyết định một video hay hay dở, nhưng quyết định cách chuyển động được cảm nhận. Khi được sử dụng đúng mục đích, FPS sẽ trở thành nền tảng giúp hình ảnh rõ ràng, cảm xúc và nhất quán hơn.